Miesięcznik Dzikie Życie

6/156 2007 Czerwiec 2007

Ochrona przyrody 2007-2013

Andrzej Ginalski

W kwietniu Ministerstwo Środowiska prowadziło konsultacje społeczne projektu nowelizacji Krajowej strategii ochrony i zrównoważonego użytkowania różnorodności biologicznej oraz nowego Programu działań do strategii na lata 2007-2013. Konsultowany projekt będzie miał decydujący wpływ na działania w zakresie ochrony przyrody w naszym kraju w ciągu najbliższych 7 lat, również w zakresie kwalifikowania projektów do finansowania.

Cel działań sformułowany jest bardzo ogólnie jako „zachowanie bogactwa różnorodności biologicznej w skali lokalnej, krajowej i globalnej, oraz zapewnienie trwałości i możliwości rozwoju wszystkich poziomów jej organizacji (wewnątrzgatunkowego, międzygatunkowego i ponadgatunkowego)”. Cel ten przełożono na cele strategiczne i operacyjne, a te z kolei na konkretne 133 zadania do wykonania i to one są najbardziej interesujące z punktu widzenia praktycznej ochrony przyrody.

Fot. Piotr Morawski

Fot. Piotr Morawski

Każde zadanie zostało przedstawione w postaci karty, która zawiera: cel strategiczny, operacyjny, sformułowane zadanie, dział, do którego je przypisano, priorytet wykonania (trzystopniowa skala), podmiot odpowiedzialny, podmioty uczestniczące (widać, że wiele zadań może być powierzonych organizacjom pozarządowym), okres realizacji, szacunkowe koszty, potencjalne źródła finansowania, przewidywane efekty, uwarunkowania realizacyjne oraz, co bardzo ważne, sposób oceny stanu realizacji zadania.

Można mieć trochę zastrzeżeń do tego projektu. Uwzględnia on na przykład prawie wyłącznie przyrodę ożywioną, co wynika oczywiście z faktu, iż dotyczy różnorodności biologicznej, ale bardzo możliwe, że będzie traktowany jako podstawa całości działań ochronnych w kraju. Można się zastanawiać nad szczegółami – np. dlaczego tak ważna kwestia, jak doskonalenie i egzekwowanie przepisów ochrony środowiska ma tylko średni priorytet wykonania, albo nad realnością niektórych zapisów, np. o pełnym ukończeniu tworzenia Natury 2000 w roku 2008. Jednak pomimo tych zastrzeżeń projekt zawiera dużo pozytywnych postulatów, które od lat są formułowane przez środowiska zajmujące się ochroną przyrody.

Poniżej znajduje się zestawienie niektórych ciekawszych zadań do realizacji. Całość dostępna jest na stronie internetowej Ministerstwa Środowiska.

Zadanie

Okres realizacji

Priorytet

Przeprowadzenie inwentaryzacji i waloryzacji składników różnorodności biologicznej, w tym zwłaszcza w zakresie siedlisk przyrodniczych i gatunków chronionych na mocy Dyrektywy Ptasiej i Siedliskowej

2007-2013

!!!

Pełne utworzenie Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 w Polsce

2007-2008

!!!

Opracowanie i formalne zatwierdzenie planów ochrony obszarów chronionych, w tym zwłaszcza obszarów Natura 2000

2007-2013

!!!

Wdrożenie systemu zarządzania obszarami Natura 2000

2008-2013

!!!

Wypracowanie i wprowadzenie w życie mechanizmów prawnych tworzenia i funkcjonowania korytarzy ekologicznych

2007-2008

!!

Wyznaczenie korytarzy ekologicznych i objęcie ich formalną ochroną

2008-2011

!!

Wypracowanie i wprowadzenie w życie mechanizmów prawnych, dotyczących metod gospodarowania populacjami konfliktowych gatunków zwierząt, w tym inwazyjnych, zagrażających gatunkom rodzimym

2008

!!!

Wypracowanie i wprowadzenie w życie mechanizmów prawnych oraz upowszechnienie programów zapobiegania szkodom wyrządzanym w gospodarce przez konfliktowe gatunki zwierząt

2008-2009

!!

Przeprowadzenie na poziomie regionalnym i lokalnym analizy potrzeb tworzenia nowych lub zmiany granic istniejących obszarów chronionych

2007-2010

!!

Powołanie, w oparciu o dokonaną analizę oraz uwzględniając uwarunkowania społeczno-gospodarcze, nowych obszarów chronionych, m.in. powołanie Turnickiego PN, Jurajskiego PN, Mazurskiego PN, powiększenie Białowieskiego i Karkonoskiego PN, powołanie ok. 20 parków krajobrazowych, w tym: Kurpiowskiego, Bobolicko-Polanowskiego, PK Środkowej Wisły, Puszczy Drawskiej, PK w Borach Dolnośląskich, Napiwodzko-Ramuckiego, PK Puszczy Boreckiej, powiększenie PK Nadbużańskiego, Bolimowskiego, Górznieńsko-Lidzbarskiego, Łagowskiego, Pszczewskiego oraz powołanie ok. 200 nowych rezerwatów przyrody obejmujących około 20 000 ha

2008-2010

!!

Przeprowadzenie terenowej oceny stanu zachowania walorów przyrodniczych oraz zagrożeń i potrzeb czynnej ochrony ustanowionych użytków ekologicznych i pomników przyrody oraz dokonanie stosownej weryfikacji rejestrów prawnych w tym zakresie

2008-2010

!!!

Wypracowanie i wprowadzenie w życie mechanizmów prawnych tworzenia i funkcjonowania systemu morskich obszarów chronionych w polskiej strefie Bałtyku i jego pobrzeża

2007-2008

!!

Wypracowanie i upowszechnienie metod, zasad i narzędzi kompensacji przyrodniczych, w tym szczególnie na obszarach chronionych, a zwłaszcza w ramach sieci Natura 2000

2007-2008

!!!

Identyfikacja zagrożeń naturalnych i półnaturalnych krajobrazów oraz dokonanie analizy ich przekształceń. Opracowanie i upowszechnienie czerwonej księgi krajobrazów, zawierającej zasady ich ochrony i zrównoważonego użytkowania

2008-2009

!

Opracowanie i upowszechnienie zasad wykonywania obudowy przyrodniczej i systemów przejść dla zwierząt dla linii kolejowych i dróg, w tym autostrad

2007-2008

!!

Prowadzenie zmian struktury wiekowej i składu gatunkowego drzewostanów w celu sukcesywnego dostosowywania ich do charakteru siedliska i przywracania różnorodności genetycznej i biologicznej biocenoz leśnych

2007-2013

!!!

Prowadzenie zalesiania nowych terenów z uwzględnieniem uwarunkowań przyrodniczo-krajobrazowych i potrzeb ochrony różnorodności biologicznej, w tym w zakresie funkcjonowania korytarzy ekologicznych

2007-2013

!!

Wyznaczanie w lasach obszarów szczególnie cennych przyrodniczo, wymagających modyfikacji gospodarki leśnej oraz zwiększenie powierzchni referencyjnych, wyłączonych z tej gospodarki

2007-2010

!!

Opracowanie i upowszechnienie zasad ochrony i wykorzystywania rodzimej różnorodności biologicznej w procesach rekultywacji obszarów zdegradowanych wskutek eksploatacji surowców

2008

!!

Opracowanie i wdrożenie mechanizmów wzmacniających finansowo działalność placówek prowadzących edukację ekologiczną

2007

!!

Rozwijanie działań na rzecz promocji i popularyzacji założeń i zasad funkcjonowania Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000

2007-2013

!!!

Realizacja monitoringu różnorodności biologicznej

2007-2013

!!!

Prowadzenie oceny polityk, strategii i programów poszczególnych sektorów na krajowym i regionalnym poziomie administracji, pod kątem ich zgodności z wymogami ochrony i zrównoważonego użytkowania różnorodności biologicznej

2007-2008

!!!

Doskonalenie i egzekwowanie przepisów ochrony środowiska

2007-2013

!!

Powołanie i stworzenie warunków funkcjonowania wydzielonej jednostki rządowej do spraw ochrony przyrody

2008-2013

!!!

Uproszczenie procedur pozyskiwania środków z ekologicznych funduszy celowych i umożliwienie korzystania z nich służbom ochrony przyrody

2007

!!!

Wypracowanie i wprowadzenie w życie zasad współpracy polskich służb ochrony przyrody i jednostek planowania przestrzennego z analogicznymi służbami krajów sąsiadujących w zakresie kształtowania transgranicznej sieci korytarzy ekologicznych

2007-2008

!!

Opracowanie i przyjęcie do stosowania wytycznych w zakresie ochrony różnorodności biologicznej w projektowaniu, budowie i eksploatacji inwestycji hydrotechnicznych, w tym także w zakresie ochrony przeciwpowodziowej

2007-2009

!!!

Opracowanie, w ramach planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, propozycji działań wpływających na poprawę zasobów wodnych zlewni oraz działań umożliwiających renaturyzację zdewastowanych dolin rzecznych (torfowisk, bagien, starorzeczy)

2007-2009

!!!

Wprowadzenie w życie mechanizmów sprzyjających sprzedaży, dzierżawieniu lub przekazywaniu w innej formie gruntów na cele ochrony przyrody

2008

!

Opracowanie i wprowadzenie w życie rozwiązań prawnych zobowiązujących do szerszego uwzględniania potrzeb ochrony różnorodności biologicznej w planowaniu przestrzennym

2007

!!!

Opracowanie i wprowadzenie w życie rozwiązań prawnych, wprowadzających obowiązek sporządzania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego dla obszarów parków narodowych, parków krajobrazowych i rezerwatów przyrody

2007-2008

!!!

Opracowanie i upowszechnienie strategii rozwoju turystyki na obszarach o wysokich walorach przyrodniczych

2007-2010

!!

Opracowanie i wprowadzenie w życie zintegrowanego systemu zarządzania obszarami morskimi i przybrzeżnymi

2007-2008

!!!

Zwiększenie obsady etatowej służb ochrony przyrody oraz ich wyposażenia w narzędzia i instrumenty ułatwiające realizację zadań statutowych

2008-2013

!!!


Andrzej Ginalski