DZIKIE ŻYCIE 20.11.2026

Bezpieczeństwa ludzi się nie negocjuje. Czas na zmiany w prawie łowieckim

Alan Weiss
uwaga-polowanie-baner-duzy

Ponad 204 tysiące Polek i Polaków podpisało się pod obywatelskim projektem ustawy „UWAGA! Polowanie. Zmieńmy prawo łowieckie. Na dobre”. Dokument ma już za sobą pierwsze czytanie w Sejmie. O tym, dlaczego przepisy z 1995 roku wymagają pilnej zmiany i co zyskają na niej mieszkańcy wsi oraz miast, rozmawiamy z Magdaleną Gałkiewicz, pełnomocniczką Komitetu Inicjatywy Ustawodawczej.

Alan Weiss: Ponad 204 tysiące osób podpisało projekt „Uwaga! Polowanie”, a Sejm ma już za sobą pierwsze czytanie. Dlaczego ta zmiana jest potrzebna właśnie teraz?

Magdalena Gałkiewicz: Bo społeczeństwo jest na nią gotowe od dawna, a politycy wreszcie nie mogą udawać, że nie widzą problemu. W badaniu More in Common z maja 2026 roku aż 90 procent Polek i Polaków przyznało, że to właśnie polska przyroda jest naszym największym powodem do narodowej dumy. Od dziesięciu lat kolejne sondaże pokazują to samo: niemal 80–90 procent z nas chce większej kontroli nad myśliwymi i ograniczenia polowań.

Na luki w obecnych przepisach od ponad dekady wskazują też najważniejsze instytucje państwa. Alarmowała w tej sprawie Najwyższa Izba Kontroli w 2024 roku, Rzecznik Praw Obywatelskich od 2018 roku, a jeszcze wcześniej Trybunał Konstytucyjny. Ten Sejm pokazał już przy zakazie hodowli zwierząt na futra, że potrafi ponad podziałami stanąć po stronie empatii i nauki. Teraz czas zrobić kolejny krok, bo obowiązująca ustawa Prawo łowieckie z 1995 r. jest już anachroniczna.

Magdalena Gałkiewicz w Sejmie RP.
Magdalena Gałkiewicz w Sejmie RP podczas uzasadnienia obywatelskiej ustawy nowelizującej prawo łowieckie.

Dlaczego mówi Pani, że ustawa z 1995 roku nie przystaje do dzisiejszych realiów?

Ta ustawa ma ponad trzydzieści lat i traktuje Polski Związek Łowiecki jak państwo w państwie. Myśliwi dostali ogromny monopol oraz fikcyjną kontrolę instytucji państwowych.  Dzikie zwierzęta są dobrem wspólnym nas wszystkich, a mimo to PZŁ i koła łowieckie nie muszą dziś publikować pełnych sprawozdań finansowych. Mało kto jest tego świadomym, ale niemal cała Polska objęta jest obwodami łowieckimi, na terenie których myśliwi mają ogromną władzę.

Co więcej, obecne przepisy łamią prawo Unii Europejskiej oraz konwencję z Aarhus. Plany łowieckie nie przechodzą dziś rzetelnej oceny wpływu na środowisko, a obywatele i organizacje przyrodnicze nie mogą ich zaskarżyć do sądu. Dlatego w naszym projekcie zmieniamy samą definicję łowiectwa. Kończymy z „pozyskiwaniem zwierzyny” dla rozrywki – zamiast tego wprowadzamy zarządzanie populacjami oparte na twardej wiedzy naukowej i ekologii.

Po zmianie prawa wieloletnie łowieckie plany hodowlane będą musiały przejść strategiczną ocenę oddziaływania na środowisko, a roczne plany łowieckie będą wymagać wiążącego uzgodnienia z RDOŚ. Jeżeli plan zagrozi przyrodzie lub obszarom Natura 2000, urzędnicy nie będą mogli go zatwierdzić. Co więcej, wieloletnie plany będą wydawane w formie decyzji administracyjnej, więc organizacje przyrodnicze zyskają prawo, by zaskarżyć je do sądu.

Co projekt zmienia dla zwykłych ludzi, którzy chcą bezpiecznie wyjść na spacer do lasu?

Przede wszystkim przywracamy elementarne poczucie bezpieczeństwa. Dziś policjant czy żołnierz z prywatną bronią musi przechodzić regularne badania, a myśliwy nie. My wprowadzamy obowiązkowe badania lekarskie i psychologiczne co pięć lat dla każdego posiadacza broni myśliwskiej.

Wszyscy znamy tragiczne historie, w których myśliwy tłumaczył przed sądem, że „pomylił człowieka z dzikiem”. Tak zginął 16-letni Imanali w szkolnym sadzie w Kluczkowicach i 60-latek w bramie własnego domu w Młyniskach. Dlatego odsuwamy polowania na 700 metrów od zabudowań i zebrań publicznych. Jeśli ktoś jednak będzie chciał, by przy jego domu polowano bliżej, będzie mógł oświadczyć, że chce pozostać przy 150-metrowej odległości.

Chcemy, by właściciele swojej ziemi mieli prawo decydowania o tym, bo dziś nie mają żadnego pola manewru. Zakazujemy też polowań w nocy oraz zabierania na nie osób postronnych. Państwowa Straż Łowiecka sprawdzi myśliwym trzeźwość alkomatem, a w jej szeregach nie będą już pracować sami myśliwi. Powstanie także publiczny rejestr polowań online – każdy przed spacerem sprawdzi w internecie, gdzie i kiedy padają strzały.

Rolnicy skarżą się na zniszczone uprawy, a mieszkańcy miast – na strzały tuż za płotem. Czy na te głosy projekt ustawy również odpowiada?

Dziś właściciel ziemi ma w tej sprawie niewiele do powiedzenia. Niedawno głośno było o rolniku spod Gryfina, któremu myśliwi rozjechali uprawy ciężkimi autami terenowymi. Koło łowieckie nie musi nawet uprzedzić gospodarza, że organizuje na jego polu polowanie indywidualne.

Co więcej, jak wykazały analizy Ośrodka Działań Ekologicznych „Źródła” koła łowieckie potrafią podawać kwoty odszkodowań pomnożone przez tysiąc. Dane te potem są publikowane nawet przez GUS. Takie pieniądze oczywiście nigdy nie trafiają do rolników, a horrendalne kwoty odszkodowań od lat budują mit o gigantycznym ciężarze finansowym, stanowiąc argument przeciwko reformie łowiectwa. Dlatego potrzebna jest rzetelna kontrola finansów Polskiego Związku Łowieckiego. 

Nasz projekt oddaje też głos właścicielom gruntów. Po pierwsze, będzie można sprzeciwić się włączeniu swojej działki do obwodu łowieckiego. Po drugie, zakaz polowania na własnej ziemi złożymy szybko przez internet, bez chodzenia do urzędu. I prawo to będzie dotyczyło każdego z nas, niezależnie czy posiada ziemię jako osoba prywatna, przedsiębiorca czy organizacja społeczna. Postawienie ambony myśliwskiej na prywatnym gruncie będzie też wymagać pisemnej zgody właściciela.

Zmiany odczują również mieszkańcy miast. Miasta będą wyłączone z polowań z urzędu, chyba że gmina sama się na nie zgodzi. Rada gminy zyska też prawo zakazywania polowań w święta, wakacje czy podczas lokalnych imprez. Wzmacniamy więc podmiotowość zwykłych ludzi, którzy korzystają z danego terenu na co dzień.

Uzasadnienie ustawy „Uwaga! Polowanie”.
Inicjatorzy obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej „Uwaga! Polowanie. Zmieniamy prawo łowieckie. Na dobre”. Od końca: Karolina Kuszlewicz, Krzysztof Wychowałek, Radosław Ślusarczyk, Magdalena Gałkiewicz, Michał Suchora.

Jak proponowane zmiany w przepisach wpłyną na samą przyrodę i dzikie zwierzęta?

Skala cierpienia zwierząt jest dziś ogromna. Tylko w jednym roku łowieckim myśliwi zabili w Polsce co najmniej 885 tysięcy zwierząt, czyli ponad dwa tysiące każdego dnia. Szacuje się, że kolejne 30% postrzelonych zwierząt ucieka i kona w męczarniach w lesie, bo nikt ich nie odnajduje. Dlatego zakazujemy wyjątkowo okrutnych praktyk, takich jak polowania z naganką oraz strzelanie do zwierząt w okresie godów, ciąży i wychowu młodych. Lista gatunków łownych będzie zaś sprawdzana co najmniej raz na pięć lat na podstawie aktualnych badań naukowych.

Nowelizacja zawiera także zapisy zakazujące samowolnego dokarmiania dzikich zwierząt przez myśliwych – dlaczego?

Myśliwi wysypują pod ambonami kukurydzę, stary chleb czy przeterminowane warzywa, żeby nęcić zwierzęta, a potem do nich strzelać. To przyciąga dziki i roznosi wirusa ASF, a przy okazji uzależnia od ludzi gatunki ściśle chronione. W Bieszczadach przyzwyczaiła się tak do nęcisk ciężarna niedźwiedzica Trójka – i dziś lokalni samorządowcy chcą ją za to zastrzelić. Wyjątkowe dokarmianie zwierząt zatwierdzi wyłącznie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska. I ten wyjątek będzie wynikał z potrzeb samych zwierząt, a nie z tego, czego chcą myśliwi.

Czy nowelizacja wprowadza regulacje związane z polowaniami komercyjnymi? 

Sprzedawanie polowań dla zagranicznych myśliwych, nazywane „polskim safari”, było nagłaśniane w ostatnich latach przez dziennikarzy. Zamykamy ten wstydliwy rozdział. Dziś w cenniku Koła Łowieckiego w Białowieży za kilogram sarny wycenia się na 19 zł, a jelenia – 9,56 zł. Wciąż pamiętamy też słynne polowanie z 2017 roku, podczas którego zastrzelono 400 bażantów wypuszczonych prosto z klatek pod lufy. Zabijanie dla rozrywki i zysku nie ma nic wspólnego z ochroną przyrody. Dlatego zakazujemy polowań komercyjnych oraz hodowania zwierząt tylko po to, by ktoś zapłacił za ich zastrzelenie. Przedsiębiorcom prowadzącym takie biura dajemy trzy lata na zmianę branży oraz odszkodowania – im szybciej zamkną tę działalność, tym wyższe wsparcie dostaną.

Wprowadzamy także jasny zakaz promowania łowiectwa w publicznych przedszkolach i szkołach podstawowych. Szkoła to miejsce edukacji opartej na szacunku do życia, a nie przestrzeń do pokazywania dzieciom broni, trofeów i martwych zwierząt.

Środowisko myśliwskie alarmuje, że projekt zniszczy polskie łowiectwo. Czy te obawy są uzasadnione?

Nie, to demonizowanie, które nie ma pokrycia w przepisach. Nasza ustawa nie likwiduje ani łowiectwa, ani Polskiego Związku Łowieckiego. Wprowadza cywilizowane zasady: nadzór przyrodników z RDOŚ oraz pełną jawność finansów PZŁ i kół łowieckich. Nawet branżowy portal łowiecki „Wildman” przyznał niedawno, że ponad dwieście tysięcy podpisów pokazało siłę obywateli i porażkę myśliwych w tej debacie.

Mamy nadzieję, że pójdziemy do komisji sejmowych z otwartą przyłbicą. Jesteśmy gotowi rozmawiać o szczegółach technicznych, na przykład o dokładnej odległości polowań od domów czy zasadach tworzenia obwodów. Warunek jest jeden: na pierwszym miejscu musi wreszcie stanąć bezpieczeństwo ludzi, prawo własności i polska przyroda.

Magdalena Gałkiewicz. Fot. Daniel Ciura
Magdalena Gałkiewicz. Fot. Daniel Ciura

Podczas pierwszego czytania projektu obywatelskiego zgłoszono wniosek o odrzucenie nowelizacji w całości. Wniosek ten będzie głosowany na najbliższym posiedzeniu Sejmu, na początku grudnia. Jednocześnie padło wiele głosów wspierających dalsze procedowanie projektu, w tym poparcie dla tych prac wyrażone przez Ministrę Klimatu i Środowiska oraz kluby parlamentarne Koalicji Obywatelskiej, Lewicy, Unii Centrum, Razem oraz Polski 2050.

Demokracja wymaga tego, by przestarzałe prawo było nowelizowane. Prawo łowieckie uchwalone w 1995 roku, jest już kompletnie oderwane od współczesnych standardów etycznych, społecznej świadomości i wiedzy naukowej. Dlatego ta nowelizacja jest testem dla klasy politycznej: na ile uczciwie i poważnie traktują społeczeństwo oraz wyznawane przez nie wartości.

Magdalena Gałkiewicz – inicjatorka i pełnomocniczka Komitetu Obywatelskiej Inicjatywy Ustawodawczej „Uwaga! Polowanie”, w ramach której zebrano ponad 204 tysiące podpisów pod projektem reformy prawa łowieckiego.