Wieści ze świata

Historyczne bagna w Iraku odżywają, gdy po latach suszy powraca woda

Bagna Iraku niegdyś rozciągały się na powierzchni ponad 9500 km². W latach 90. XX wieku zostały mocno osuszone przez Saddama Husajna, który oskarżył Arabów z Bagien o zdradę podczas wojny z Iranem w latach 1980–1988, próbując wykorzenić rebeliantów. Wielu mieszkańców uciekło, ale od obalenia Saddama w 2003 r. część mokradeł została ponownie zalana przez rząd, a około 250 tysięcy Arabów z Bagien stopniowo powróciło. Jednak w ostatnich latach głęboka susza w połączeniu z obecnością zbiorników zaporowych w górze rzek Tygrys i Eufrat, głównie w Turcji, spowodowała, że popękały i opustoszały duże połacie historycznych bagien Iraku.

Ekspert ds. irackich terenów bagiennych Jassim al-Assadi powiedział, że obszar Ishan Hallab – część irackich bagien (uważanych przez niektórych za biblijny Ogród Eden i wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 2016 r.) całkowicie wysechł między 2021 a 2025 r., zmuszając tradycyjnych pasterzy bydła do opuszczenia ich.

Zmiana losów regionu nastąpiła po ulewnych opadach deszczu zimą 2025/2026, które podniosły poziom wody w zbiornikach, umożliwiając irackiemu ministerstwu zasobów wodnych wypuszczenie coraz większych ilości wody na bagna. Rosnący poziom wody zaczął ożywiać mokradła, przyciągając z powrotem na tereny niegdyś opuszczone rybaków i pasterzy bawołów.

Na bagnach Chibayish w południowym Iraku łodzie znów ślizgają się po wyschniętych w ostatnich latach szlakach wodnych, podczas gdy bawoły wodne brodzą przez odtworzone mokradła, a skrawki zielonych pastwisk pojawiły się ponownie. Odsetek zalanych bagien wzrósł do 32–36%, w porównaniu z nie więcej niż 8% w ciągu ostatnich pięciu lat. Wyższy poziom wody sprzyja również stopniowej odbudowie bioróżnorodności, w tym zasobów rybnych, wzrostowi roślinności i trzcin wykorzystywanych przez mieszkańców do budowy tradycyjnych domów. Mokradła te były zamieszkiwane od tysięcy lat przez Arabów z Bagien, których źródła utrzymania i tradycje są ściśle związane z wodą. Mazin Wadai, urzędnik ds. zasobów wodnych, powiedział, że większe dopływy, lepsze zarządzanie wodą i silniejsze opady sezonowe zwiększyły rezerwy w tamach i zwiększyły przepływy w Tygrysie i Eufracie, umożliwiając dotarcie większej ilości wody do bagien.

(Reuters)

Firma górnicza wycofuje się z kontrowersyjnego projektu wierceń Pe’ Sla

Firma wydobywcza Pete Lien & Sons odwołała plany przeprowadzenia poszukiwawczych odwiertów grafitu około 1 km na północ od Pe’ Sla, świętego miejsca w Black Hills w Dakocie Południowej. Firma wysłała 8 maja 2026 r. list do Służby Leśnej Stanów Zjednoczonych, wycofując pozwolenie, które agencja przyznała 27 lutego na 18 odwiertów grafitowych w trzykilometrowej strefie buforowej wokół Pe’ Sla, poinformowały NDN Collective i Black Hills Clean Water Alliance. Strefa buforowa została utworzona w 2016 r. na mocy porozumienia między Służbą Leśną a kilkoma plemionami. Decyzja zapadła po tygodniowej okupacji terenu projektu przez rdzennych obrońców traktatu, w tym młodych Lakotów, którzy zablokowali lub przywiązali się do sprzętu wiertniczego. Cztery dni wcześniej sędzia USA wydał tymczasowy nakaz zakazujący wszelkich wierceń na tym terenie do czasu zakończenia postępowania sądowego.

„Dzisiejsza skuteczna obrona Pe’ Sla, będąca wynikiem odważnej obrony terenu przez społeczność, strategicznych działań prawnych i zbiorowej modlitwy, oznacza wielkie zwycięstwo dla ludzi i Matki Ziemi” – powiedział 8 maja w oświadczeniu Wizipan Garriott, prezes NDN Collective i plemienia Sicangu Lakota. NDN Collective, które pomogło w organizacji okupacji, poinformowało 5 maja, że firma Pete Lien & Sons usunęła wszystkie wiertła i sprzęt z terenów objętych projektem Rochford Mineral Exploratory Drilling Project. „Obóz Obrońców Pe’ Sla z powodzeniem osiągnął swój cel, jakim było usunięcie wierteł z tego obszaru” – poinformował NDN Collective 8 maja. „Podjęliśmy decyzję o likwidacji obozu, a następnie opracowaliśmy z partnerami plany dalszego monitorowania terenu do czasu rozprawy w sprawie nakazu sądowego, która odbędzie się pod koniec maja, aby upewnić się, że nie powrócą wiercenia”. Wszystkie wiercenia na tym terenie zostały wstrzymane po orzeczeniu wydanym kilka dni wcześniej przez sędzię okręgową Camelę C. Theeler. Theeler orzekła na korzyść dwóch pozwów przeciwko projektowi wierceń, jednego złożonego przez dziewięć plemion Oceti Sakowin, a drugiego przez organizacje non-profit NDN Collective, Black Hills Clean Water Alliance i Earthworks. Wydała tymczasowy nakaz wstrzymania prac, nakazujący wstrzymanie wszystkich wierceń do czasu rozpatrzenia spraw przez sąd.

Pe’ Sla to święte miejsce dla plemion Oceti Sakowin (Lakotów, Dakotów i Nakotów) i związane mitami o stworzeniu ludu Lakotów.

(ICT)

Pozew przeciwko decyzji prezydenta Trumpa o otwarciu morskiego Narodowego Pomnika na rybołówstwo komercyjne

Kilka organizacji ekologicznych pozwało administrację Donalda Trumpa, domagając się zablokowania bezprawnej próby otwarcia morskiego Narodowego Pomnika Natury Northeast Canyons and Seamounts na niszczycielskie połowy komercyjne. Pomnik Natury zajmuje powierzchnię około 8 tys. km², a jego unikatowe podwodne ukształtowanie terenu sprzyja istnieniu tętniącego życiem oceanu. Proklamacja prezydenta Trumpa z lutego 2026 r. zezwalająca na komercyjne połowy na terenie pomnika spowodowałaby długotrwałe szkody w cennych zasobach naturalnych, nie przynosząc znaczących korzyści ekonomicznych.

Northeast Canyons and Seamounts to pierwszy i jedyny morski pomnik narodowy Oceanu Atlantyckiego. To ostoja bioróżnorodności, dająca schronienie zagrożonym wyginięciem wielorybom, nieodkrytym gatunkom głębinowym oraz koralowcom zimnowodnym, których rozwój może trwać wieki. Usunięcie zabezpieczeń i zezwolenie na połowy komercyjne w granicach pomnika oceanicznego spowodowałoby nieodwracalne szkody dla jego delikatnego życia.

Prezydent Trump na krótko zagroził ochronie pomnika narodowego w 2020 r., podpisując proklamację zezwalającą na komercyjne połowy na tym obszarze, ale organizacje ekologiczne wniosły pozew, kwestionując jego bezprawne wycofanie. Prezydent Joe Biden przywrócił ochronę, obejmując urząd w 2021 r. Sądy federalne orzekły również wcześniej, że Northeast Canyons and Seamounts zostały utworzone zgodnie z prawem w odpowiedzi na sprzeciw grup przemysłu rybnego.

(Center for Biological Diversity)

Opracowanie: Tomasz Nakonieczny