Plan ochrony dla parku krajobrazowego – fikcja czy prawo?

Park krajobrazowy stanowi formę ochrony przyrody w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody¹, zwanej dalej „u.o.p.”, powoływaną ze względu na wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe w celu zachowania, popularyzacji tych wartości w warunkach zrównoważonego rozwoju. Chociaż park krajobrazowy został formalnie wprowadzony do krajowego porządku prawnego ustawą z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody², to już chwałą Nr III/13/76 oraz Nr III/13/76 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Suwałkach z 12 stycznia 1976 r.³ powołano pierwsze w Polsce parki krajobrazowe – odpowiednio Wigierski Park Krajobrazowy oraz Suwalski Park Krajobrazowy. Obecnie w Polsce jest 125 parków krajobrazowych zajmujących niebagatelne ponad 8% powierzchni kraju. Niejasny status prawny planu ochrony dla parku krajobrazowego, „POPK”, osłabia tę formę ochrony przyrody, podważając tym samym jej sens.

POPK jest aktem prawa miejscowego jedynie w zakresie zakazów obowiązujących na obszarach krajobrazów priorytetowych

Ustawa określa reżim prawny dla parku krajobrazowego jedynie w zakresie „stref ochrony krajobrazów stanowiących w szczególności przedpola ekspozycji, osie widokowe, punkty widokowe oraz obszary zabudowane wyróżniające się lokalną formą architektoniczną, wyznaczonych w obrębie krajobrazów priorytetowych, zidentyfikowanych w ramach audytu krajobrazowego, o którym mowa w art. 38a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, istotnych dla zachowania walorów krajobrazowych parku krajobrazowego”. W odniesieniu do ww. stref położonych na obszarach objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego ustawodawca przesądził o obligatoryjnym wprowadzeniu w POPK zakazu lokalizowania nowych obiektów budowlanych lub zalesiania. Ustawowe wytyczne zostały rozbudowane wobec obszarów nieobjętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego o zakaz lokalizowania nowych obiektów budowlanych odbiegających od lokalnej formy architektonicznej oraz/lub lokalizowania nowych obiektów budowlanych o wysokości przekraczającej 2 kondygnacje lub 7 metrów.

Przepis art. 17 ust. 1a u.o.p., stanowiący podstawę prawną dla ww. zakazów, został wprowadzony ustawą z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu⁴, zwaną górnolotnie „ustawą krajobrazową”. Co ciekawe, ustawa krajobrazowa stanowiła inicjatywę prezydencką wdrażającą ratyfikowaną przez Polskę Europejską Konwencję Krajobrazową sporządzoną we Florencji dnia 20 października 2000 r.⁵ Na pierwszy rzut oka, projektodawca kierował się szlachetną ideą, przywołując we wstępie do uzasadnienia stwierdzenie hiszpańskiego filozofa Josè Ortegi y Gasseta – „Pokaż mi krajobraz, w którym żyjesz, a powiem ci kim jesteś”, oraz ubolewając nad degradacją krajobrazu w Polsce. Uważna lektura ustawy krajobrazowej skłania jednak do postawienia tezy, że zaproponowane w niej rozwiązania są fasadowe, rodzą liczne problemy interpretacyjne oraz osłabiły ochronę krajobrazu w Polsce zamiast ją wzmocnić.

W uzasadnieniu do ustawy nie wskazuje się przyczyn zróżnicowania katalogu zakazów w odniesieniu do obszarów objętych i nie objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wydaje się, że w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ustawodawca pozostawił możliwość wprowadzenia w POPK alternatywnie zakazu lokalizacji nowych obiektów budowlanych w ogóle albo odbiegających od lokalnej formy architektonicznej oraz/lub o wysokości przekraczającej 2 kondygnacje lub 7 m. Za taką wykładnią przemawia również art. 20 ust. 4 pkt 7 u.o.p., który posługuje się sformułowaniem „wraz ze wskazaniem które z zakazów, wymienionych w art. 17 ust. 1a, obowiązują w danej strefie”. Co prawda, zgodnie z zasadami techniki prawodawczej⁶, przecinek oznacza koniunkcję, czyli wszystkie zakazy, o których mowa w art. 17 ust. 1a u.o.p., powinny zostać wprowadzone w POPK. Tym bardziej, że we wprowadzeniu do wyliczenia w art. 17 ust. 1a pkt 1 i 2 u.o.p. nie używa się zwrotu „przynajmniej jeden z zakazów”, itd.

Wykładnia literalna art. 17 ust. 1a u.o.p. mogłaby prowadzić do interpretacji ad absurdum poprzez dopuszczenie sprzeczności zakazu lokalizacji nowych obiektów budowlanych w ogóle z zakazem lokalizacji nowych obiektów budowlanych „jedynie” odbiegających od lokalnej formy architektonicznej oraz/lub o wysokości przekraczającej 2 kondygnacje lub 7 metrów. Dwa ostatnie zakazy mogłyby zostać spełnione łącznie, bowiem na obszarze parku krajobrazowego lokalna forma architektoniczna nie pozostaje co do zasady w sprzeczności z obiektami budowlanymi o wysokości nie przekraczającej 2 kondygnacji lub 7 metrów, chociaż teoretycznie mógłby wystąpić taki przypadek. W przeciwnym razie, czyli w przypadku alternatywy rozłącznej wobec dwóch ostatnich zakazów, na obszarach, dla których nie ustanowiono miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego a objętych strefą ochrony krajobrazów, na podstawie decyzji o warunkach zabudowy (WZ), możliwa byłaby lokalizacja obiektów budowlanych o wysokości nie przekraczającej 2 kondygnacji lub 7 metrów odbiegających jednocześnie od lokalnej formy architektonicznej. Do jeszcze gorszego skutku prowadziłaby wykładnia (co mógłby sugerować przytoczony powyżej art. 20 ust. 4 pkt 7 u.o.p.) dopuszczająca alternatywę rozłączną wobec wszystkich zakazów z art. 17 ust. 1a zarówno w pkt 1 jak i 2. Wówczas, pomimo ustawienia stref ochrony krajobrazu i formalnie wprowadzenia ustawowych zakazów do POPK, w strefach o najwyższych wartościach przyrodniczych dopuszczalne byłoby lokalizowanie nowych obiektów budowlanych o wysokości ponad 7 metrów i odbiegających od lokalnej formy architektonicznej. Taka wykładnia czyniłoby całą regulację blankietową i godziłaby w cele powołania parku krajobrazowego.

Innym mankamentem obecnie obowiązującego art. 17 ust. 1a u.o.p. jest odesłanie do krajobrazów priorytetowych, zidentyfikowanych w ramach audytu krajobrazowego, o którym mowa w art. 38a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz użycie w tym przepisie wyrażenia „wprowadza się”. Oznacza to, że ww. zakazy nie obowiązują z mocy prawa (ex lege), ale najpierw musi zostać przeprowadzony audyt krajobrazowy, którego wyniki powinny znaleźć odzwierciedlenie w POPK. Audyty krajobrazowe zostały sporządzone blisko z 10-letnim opóźnieniem. W między czasie szereg gmin uchwaliło miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego i może nic w tym nie byłoby groźnego w świetle art. 17 ust. 1a u.o.p., gdyby nie praktyka redagowania zapisów audytów krajobrazowych na sposób niewiążących wytycznych i rekomendacji.

Praktyka ta jest pokłosiem swoistej rywalizacji jednostek samorządu terytorialnego różnego szczebla, bowiem miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego uchwala rada gminy, zaś POPK uchwala sejmik województwa. Jest ona równie niebezpieczna co coraz częstsza praktyka konsultacji z gminami już samej inicjatywy utworzenia rezerwatu przyrody i może z czasem prowadzić do nałożenia na regionalnego dyrektora ochrony środowiska obowiązku uzgadniania z gminami powołania rezerwatu przyrody. Stoi również w jaskrawej sprzeczności z rzekomym celem ustawy krajobrazowej oraz art. 20 ust. 4a uo.p., zgodnie z którym w części dotyczącej m.in. stref ochrony krajobrazów⁷ POPK stanowi akt prawa miejscowego.

Linia orzecznicza konsekwentnie potwierdza, że akty prawa miejscowego powinny mieć charakter normatywny, czyli zawierać przepisy o charakterze dyrektywnym (nakazy, zakazy, zezwolenia), abstrakcyjnym i generalnym⁸. Jednocześnie w świetle § 11 zasad techniki prawodawczej, w ustawie (ani w innym akcie prawnym) nie zamieszcza się wypowiedzi, które nie służą wyrażaniu norm prawnych, a w szczególności apeli, postulatów, zaleceń, upomnień oraz uzasadnień formułowanych norm. Tym samym POPK nie posiadający nakazów ani zakazów może de facto utracić status aktu prawa miejscowego, pozbawiając społeczeństwo możliwość skutecznego zaskarżania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego niezgodnych z POPK⁹.

Posiadanie przez POPK jedynie częściowo statusu aktu prawa miejscowego wynika bezpośrednio przepisów u.o.p., tj. ww. art. 20 ust. 4a. W powyższym duchu wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 8 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 3865/19 stwierdził, że „w pozostałym zakresie plany ochrony parków krajobrazowych stanowią jedynie wskazówki i wytyczne dla aktów prawa miejscowego. Zawarte w planie ochrony ustalenia do studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz planów zagospodarowania przestrzennego, są adresowane są do organów uchwalających studia i plany, nie mogą natomiast być uznane za samoistne zakazy, wywierające bezpośrednie skutki prawne”. Z drugiej strony, w świetle art. 13b pkt 3 lit. a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym¹⁰, ustalenia planu ogólnego (które są wiążące dla miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego) określa się uwzględniając uwarunkowania rozwoju przestrzennego gminy, w szczególności formy ochrony przyrody oraz ich otuliny. Dualizm statusu POPK (częściowy status aktu prawa miejscowego) jest dosyć awangardowym rozwiązaniem jeżeli chodzi o tradycję prawną w Polsce, które prowadzi de facto do zawężenia obszaru parku krajobrazowego do granic krajobrazów priorytetowych położonych na obszarze tego parku.

Na podstawie art. 20 ust. 4 pkt 6 u.o.p., POPK zawiera wskazanie wymagań ochrony przyrody koniecznych do uwzględnienia w ustaleniach planów ogólnych gmin, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, planów zagospodarowania przestrzennego województw oraz planów zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej dotyczące eliminacji lub ograniczenia zagrożeń wewnętrznych lub zewnętrznych. Powstaje pytanie, co się stanie, gdy wymagania określone w POPK nie zostaną uwzględnione. Przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko¹¹ regulują w art. 55 ust. 2 jedynie sytuację obligatoryjnego braku przyjęcia ww. dokumentów, o ile nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 34 u.o.p. (nadrzędny interes publiczny) oraz gdy ze strategicznej oceny oddziaływania na środowisko wynika, że mogą one znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000. Zatem tereny położone poza obszarami Natury 2000 pozostawione są same sobie o ile takie dokumenty nie zagrażają gatunkom chronionym.

Można popaść w swoisty dysonans poznawczy po lekturze przepisów u.o.p. oraz orzecznictwa. Wiele z obowiązujących POPK uchwalonych przed wejściem w życie ustawy krajobrazowej, czyli ustawy nadającej POPK jedynie częściowy status aktu prawa miejscowego, zawierało wyraźne zakazy i nakazy, które oddziaływały na sferę praw i obowiązków podmiotów spoza jednostki organizacyjnej ustanawiającej te zakazy i nakazy¹². W tamtym okresie status prawny POPK nie był oczywisty, bowiem u.o.p. literalnie tego nie przesądzała. Pierwotne brzmienie art. 20 ust. 4 pkt 6 u.o.p. było inne od obecnego. POPK „zawierał ustalenia dla” a nie „wskazanie wymagań ochrony przyrody koniecznych do uwzględnienia w”. Miał on zatem identyczne brzmienie co przepis regulujący plan ochrony dla parku narodowego oraz rezerwatu przyrody, które niewątpliwie mają charakter aktów prawa miejscowego. Brak wyraźnego przepisu, że dana uchwała stanowi akt prawa miejscowego, nie przesądza o nieposiadaniu przezeń takiego statusu. W takim przypadku należy kierować się ugruntowaną linią orzeczniczą, która skłania do postawienia tezy, że POPK w wersji sprzed ustawy krajobrazowej posiadał status aktu prawa miejscowego w całości. POPK oprócz zakazów i nakazów skierowanych na zewnątrz organizacji, był przyjmowany zgodnie z procedurą opisaną w przepisach u.o.p. oraz publikowany w Dzienniku Urzędowych Województwa. Przy czym wystarczy aby POPK zawierał tylko jedną normę postępowania o charakterze generalnym i abstrakcyjnym, aby został sklasyfikowany jako akt prawa miejscowego¹³.

POPK przyjęte przed wejściem w życie ustawy krajobrazowej oraz zawierające nakazy i zakazy nadal posiadają status aktów prawa miejscowego

Zgodnie z art. 12 ust. 5 ustawy krajobrazowej, POPK obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy zachowują moc do czasu wejścia w życie POPK wydanych na podstawie u.o.p. w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Czyżby „każdy kij miał dwa końce” i wieloletnie opóźnienia w przeprowadzeniu audytów krajobrazowych zadziałały na korzyść przyrody? Moim skromnym zdaniem nie jest to wykluczone. Zastosowanie wykładni, że wyrazy „nakazuje się” czy „zakazuje się” używane w POPK uchwalonych przed dniem wejścia w życie ustawy krajobrazowej, po tym dniu należy czytać jako „rekomenduje się”, byłoby niezgodne z literalnym brzmieniem przepisu i prowadziłoby de facto do utraty mocy obowiązującej przez dotychczasowe POPK. Sposób sformułowania zapisów, a właściwie norm POPK stanowiących jego integralną część, przesądza o jego statusie. Za takim podejściem przemawiają również względy natury pragmatycznej oraz rozstrzygnięcie w art. 6 ust. 1 pkt 3 u.o.p., że park krajobrazowy stanowi jednak formę ochrony przyrody. Przyjęcie wykładni, że POPK tracą status aktu prawa miejscowego z dniem wejścia w życie ustawy krajobrazowej z jednoczesnym, blisko 10-letnim, opóźnieniem w przeprowadzaniu audytów krajobrazowych i uchwaleniu na ich podstawie nowych POPK, prowadziłoby do sytuacji, w której parki krajobrazowe od ponad 10 lat nie korzystają z żadnej ochrony prawnej. Przyznanie statusu aktu prawa miejscowego POPK, które weszły w życie przed wejściem w życie ustawy krajobrazowej oznacza, że są one wiążące dla miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, które weszły w życie po wejściu w życie POPK.

U.o.p. nie odnosi się do sposobu prowadzenia gospodarki leśnej na obszarach parków krajobrazowych

Ustawa nie odnosi się do sposobu prowadzenia gospodarki leśnej na obszarach parków krajobrazowych. W art. 17 ust. 1 wskazuje jedynie wśród warunkowych i fakultatywnych zakazów, które mogą ale nie muszą zostać wprowadzone w POPK, zakaz umyślnego zabijania dziko występujących zwierząt, niszczenia ich nor, legowisk, innych schronień i miejsc rozrodu oraz tarlisk i złożonej ikry, z wyjątkiem amatorskiego połowu ryb oraz wykonywania czynności w ramach racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej, rybackiej i łowieckiej, zakaz likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, jeżeli nie wynikają z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej lub zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych oraz zakaz dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli zmiany te nie służą ochronie przyrody lub racjonalnej gospodarce rolnej, leśnej, wodnej lub rybackiej. Należy więc przyjąć, że POPK nie zawiera wytycznych dla prowadzenia gospodarki leśnej. Jest to wielkie uchybienie ze strony u.o.p., bowiem obszary leśne stanowią jeden z podstawowych elementów krajobrazu i np. przeprowadzenie rębni zupełnej w oddziale w kształcie prostokąta a następnie przeoranie terenu w celu posadzenia w rządkach monokultury bezsprzecznie prowadzi do degradacji krajobrazu. W literaturze przyjmuje się, że obszary o najwyższych wartościach estetycznych znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie lasów lub w ich środku¹⁴.

Konieczność uzgadniania z gminami projektu POPK w części stanowiącej akt prawa miejscowego, tj. w zakresie zakazów wprowadzonych na obszarze krajobrazów priorytetowych uniemożliwia jego realną ochronę oraz podważa status aktu prawa miejscowego

POPK sporządza dyrektor parku krajobrazowego lub dyrektor zespołu parków krajobrazowych. Sporządzając projekt POPK zapewnia się możliwość udziału społeczeństwa, na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz przedkłada do zaopiniowania przez właściwe miejscowo rady gmin. Następnie sejmik województwa ustanawia, w drodze uchwały, POPK albo odmawia jego ustanowienia, jeżeli projekt POPK jest niezgodny z celami ochrony przyrody. Projekt uchwały wymaga uzgodnienia z właściwym regionalnym dyrektorem ochrony środowiska i zaopiniowania przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków, a także w części dotyczącej wprowadzenia zakazów, wymienionych w art. 17 ust. 1a , wymaga uzgodnienia z właściwą miejscowo radą gminy. POPK właśnie w zakresie ww. części posiada status aktu prawa miejscowego. Projektodawca ustawy krajobrazowej skutecznie więc pozbawił parki krajobrazowe skrawków dotychczasowej ochrony, zapewniając, że przyszłe POPK będą jedynie zbiorem pobożnych życzeń. Wzorował się chyba na rozwiązaniach wprowadzonych 15 lat wcześniej w odniesieniu do procedury powoływania nowych parków narodowych. Teoretycznie konieczność uzgodnienia projektu uchwały zarówno z gminami, jak i regionalnym dyrektorem ochrony środowiska może prowadzić również do impasu i braku przyjęcia POPK.

Potrzeby ekologiczne

Czy gminy skorzystają z wprowadzonej ustawą z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego¹⁵ nowej formy wsparcia w postaci potrzeb ekologicznych? Trudno powiedzieć. Potrzeby ekologiczne obliczane będą dla jednostek samorządu terytorialnego, na terenie której znajdują się obszary o szczególnych walorach przyrodniczych prawnie chronione. Kwota potrzeb ekologicznych będzie obliczana na podstawie powierzchni ww. obszarów, z uwzględnieniem wagi danego obszaru chronionego i stawki bazowej właściwej dla danej jednostki samorządu terytorialnego. Przyjęto, że obszary prawnie chronione wprowadzające największe ograniczenia będą mieć wyższą wagę niż obszary z mniejszymi ograniczeniami. Zgodnie z art. 29 ust. 5 pkt 3-5 ww. ustawy, dla stref ochrony krajobrazu przewidziano współczynnik równy 0,6, w przypadku wprowadzenia 5 zakazów – 0,3, zaś w przypadku jednego zakazu – 0,1. Wysokość stawki bazowej na rok 2026, na moment pisania niniejszego artykułu, nie została jeszcze ogłoszona. W zeszłym roku wynosiła ona za 1 ha 310 zł dla gmin, 70 zł dla powiatów i 35 zł dla województw.

Wnioski de lege ferenda

W pierwszej kolejności należałoby nadać całemu POPK status aktu prawa miejscowego. Uzgodnienie z gminami powinno się ograniczać, wzorem art. 19 ust. 2 pkt 2 u.o.p. w wersji sprzed ustawy krajobrazowej, m.in. do ustaleń dotyczących infrastruktury technicznej. W art. 17 u.o.p. należałoby uchylić ust. 1a a w art. 20 ust. 4 pkt 7 oraz ust. 4a pkt 3 wykreślić odniesienie do uchylanego art. 17 ust. 1a. Brak objęcia danego obszaru miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nie może stanowić uzasadnienia dla mniej rygorystycznego podejścia do ochrony krajobrazu. Zakaz lokalizacji nowych obiektów budowlanych powinien wynikać z mocy ustawy (ex lege) oraz być obligatoryjny, w szczególności jeżeli chodzi o przedpola ekspozycji, osie widokowe i punkty widokowe. Zakaz ten nie dotyczyłby stref ochrony krajobrazów stanowiących obszary zabudowane, wyznaczonych w obrębie krajobrazów priorytetowych, pod warunkiem nie odbiegania takich obiektów od lokalnej formy architektonicznej. Jednocześnie, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, możliwa byłaby lokalizacja obiektów budowlanych służących celom turystycznym po uzgodnieniu w właściwym regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. Zakaz zalesiania powinien zaś zostać dodany do listy zakazów fakultatywnych. Zalesianie, w szczególności o charakterze nieatropogenicznym, nie zawsze prowadzi bowiem do degradacji krajobrazu. Sama zaś lista zakazów fakultatywnych powinna pozostać otwarta (katalog otwarty) i rozszerzona o zasady prowadzenia gospodarki leśnej oraz zakaz grodzenia obszarów rolnych i leśnych, w szczególności rzek i zbiorników wodnych, a także ostańców skalnych. Grodzenie takich terenów byłoby dopuszczalne jedynie w szczególnie uzasadnionych i z wykorzystaniem lokalnego budulca jak kamień czy drewno.

Nienajlepszą kondycję parków krajobrazowych trafnie zdiagnozowała Państwowa Rada Ochrony Przyrody w opinii z dnia 4 lipca 2025 r. w sprawie wzmocnienia ochrony parków krajobrazowych¹⁶, m.in. proponując aby ustalenia POPK w całości miały moc wiążącą. Część rekomendacji Rady znalazła się w projekcie nowelizacji u.o.p. (UD233)¹⁷. Projekt został przekazany do konsultacji publicznych, uzgodnień międzyresortowych oraz opiniowania, z terminem zgłaszania uwag do dnia 14 kwietnia br. Pozostaje jedynie żywić nadzieję, że nowelizacja zostanie sprawnie przeprocedowana, zarówno na etapie rządowym jak i sejmowym, oraz nie zawetowana przez Prezydenta RP. Wzmocnienie ochrony parków krajobrazowych jest bowiem kluczowe dla realizacji przepisów rozporządzenia (UE) 2024/1991 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 czerwca 2024 r. w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych i zmiany rozporządzenia (UE) 2022/86918¹⁸.

Łukasz Bartuszek

Łukasz Bartuszek – zawodowo legislator z wieloletnim doświadczeniem. Z zamiłowania filozof, przyrodnik oraz wielbiciel norweskiego friluftsliv.

Przypisy:
1. Dz. U. z 2024 r. poz. 1478 i 1940, oraz z 2025 r. poz. 884 i 1673.
2. Dz. U. 1991 nr 114 poz. 492.
3. Dz. Urz. Wojewódzkiej Rady Narodowej w Suwałkach z dnia 7 lutego 1976 r., Nr 1, Poz. 1-6.
4. Dz. U. z 2015 r. poz. 774 i 1688.
5. Dz. U. 2006 nr 14 poz. 98.
6. Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 lutego 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” (Dz. U. 2016 poz. 283).
7. POPK stanowi akt prawa miejscowego w części:
1) określenia granic stref ochrony krajobrazu,
2) wykazu obiektów o istotnym znaczeniu historycznym i kulturowym,
3) wprowadzenia zakazów, o których mowa w art. 17 ust. 1a u.o.p.
8. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 792/14, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 listopada 2016 r., IV SA/Po 366/16 czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/WR 213/22.
9. W trybie art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, czyli przez wojewodę albo w trybie art. 70 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze czyli przez sąd administracyjny na wniosek prokuratora.
10. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130, 1907 i 1940 oraz z 2025 r. poz. 527, 680 i 1668.
11. Dz. U. z 2024 r. poz. 1112, 1881 i 1940 oraz z 2025 r. poz. 1535.
12. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Op 96/14.
13. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Go 232/25.
14. Adam Senetra, Las jako istotny komponent przestrzeni w aspekcie opracowywania map wartości krajobrazów wiejskich, „Sylwan” 159 (9): 757−766, 2015 r. s. 8.
15. Dz. U. z 2024 r. poz. 1572 i 1717 oraz z 2025 r. poz. 1659.
16. prop.gov.pl/opinie/
17. legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12408504/katalog/13193974#13193974
18. Dz. Urz. UE L z 29.07.2024.